Okwu Mmalite: Mmekọrịta Dị n'etiti Mmadụ na Anụmanụ na Ahụ́ Ike Uche

Kemgbe ọtụtụ puku afọ, ụmụ anụmanụ ekekọrịtala ụlọ anyị na ndụ anyị. Ihe bụbu mmekọrịta dị mkpa nke ọrụ - ịchụ nta, nche, ugbo - agbanweela n'ime njikọ mmetụta uche miri emi nke sayensị oge a ka na-amalite ịghọta nke ọma. N'afọ ndị na-adịbeghị anya, ọtụtụ ndị nwe anụ ụlọ emeela nchọpụta na-egosi ihe ọtụtụ ndị nwe anụ ụlọ na-enyo anya: anụ ụlọ nwere ike inwe mmetụta miri emi, nke a pụrụ ịtụle na ahụike uche. Site na belata homonụ nrụgide iji nye isi iyi na-agbanwe agbanwe nke mkpakọrịta na-enweghị ọnọdụ, ọnụnọ nke anụmanụ nwere ike ịgbanwe ahụike mmetụta uche. Isiokwu a na-enyocha uru dị iche iche nke inwe anụ ụlọ, usoro uche na-egwu egwu, na nduzi dị irè maka ijikọ anụ ụlọ na atụmatụ nlekọta ahụike uche.

Ma ị na-atụle ịmụta nkịta, nwamba, ma ọ bụ anụmanụ ọzọ, ịghọta otú mmekọrịta ndị a si emetụta ụbụrụ na omume nwere ike inyere gị aka ịme mkpebi ndị mara mma. Anyị ga-enyocha ihe akaebe sitere na isi mmalite dịka Centres for Disease Control and Prevention (CDC) na American Psychological Association, na-akpachi ihe nchọpụta sayensị anya n'ime nghọta ndị nwere ike ime ihe.

Uru Ndị Dị n'Ime Ihe Ndị Mmadụ Na-ahụ n'Ụzọ Ahụike

Ụmụ anụmanụ na-enye ọtụtụ uru ndị dị n'ahụ́ mmadụ, bụ́ ndị karịrị nanị ịbụ enyi. Ihe ndị a na-akpata uru ndị a bụ neurochemistry, omume psychology, na evolushọn. Lee ụzọ ụfọdụ a kasị mara amara ụmụ anụmanụ si enye aka n'ụzọ dị mma n'ahụ́ ike uche:

  • Mmekọrịta na anụ ụlọọkachasị site na ịmakụ, igwu egwu, ma ọ bụ naanị ịnọ n'ihu hanwere ike belata cortisol, hormone nrụgide bụ isi. Otu nnyocha sitere na Mahadum Washington chọpụtara na naanị nkeji 10 nke mmekọrịta na nkịta nwere ike belata ọkwa cortisol na ụmụ akwụkwọ kọleji n'oge oge nyocha.
  • Ọṅụ dịkwuo elu: Ọrịa ahụ na-akpata mmeghachi omume na-eme ka ndị mmadụ nwee obi ụtọ mgbe ha na ụmụ anụmanụ ha na-anọkọ.
  • N'ihi na ndị mmadụ na-ebi naanị ha, ndị agadi, ma ọ bụ ndị na-enwe mmekọrịta mmadụ na ibe ha, ụmụ anụmanụ na-enye ọnụnọ na-agbanwe agbanwe, na-enweghị ikpe. Nnyocha 2019 nke Human Animal Bond Research Institute (HABRI) chọpụtara na 80% nke ndị nwe ụmụ anụmanụ kwuru na anụ ụlọ ha mere ka ha ghara ịdị naanị ha.
  • Ụzọ na Ọdịdị: Ilekọta ihe dị ndụ chọrọ usoro nri kwa ụbọchị, ije ije, nhicha, na oge ndị ahụike anụmanụ. Ọdịdị a nwere ike ịba uru karịsịa maka ndị na-alụ ọgụ na ịda mbà n'obi, nchegbu, ma ọ bụ ADHD, ebe ọ na-enye mkpali mpụga iji nọgide na-arụ ọrụ kwa ụbọchị.

Ọzọkwa, nanị ilekọta anụ ụlọ pụrụ ime ka mmadụ nwekwuo nzube na mmetụta nke ịbụ onye na-arụpụta ihe. Ịmara na ndụ ọzọ dabeere n'aka gị pụrụ ịbụ ihe megidere mmetụta nke ịbụ onye na-abaghị uru ma ọ bụ onye na-enweghị olileanya.

Ụmụ Anụmanụ na Ịnagide Nchegbu

Ọrịa nchegbu so n'ihe ndị kasị akpata nchegbu n'ụwa nile. Ọtụtụ ndị na-achọpụta na ụmụ anụmanụ ha na-arụ ọrụ dị mkpa n'ịchịkwa mgbaàmà nchegbu kwa ụbọchị.

Ọnụnọ Na-eme Ka Obi Ruo Gị Ala na Ịkụzikwu Ihe

Ihe ndị a na-eme ka uche ụbụrụ ghara ịdị na-echegbu onwe ya ma na-ele anya n'oge a. Nke a yiri omume nke uche, a na-ekwukarị banyere ụmụ anụmanụ dị ka ọrụ nke uche.

Ihe Ga-eme Ka Mmadụ Chefuo Nchegbu

Ọ bụrụ na mmadụ na anụ ụlọ ya ana-akpakọrịta, ọ ga-adị mfe karị ịhapụ ụlọ ma ọ bụrụ na nkịta na-eso ya, ya esizie egwu na-atụ ya, ya echegharịa ya, ya agaa na nke ya.

Ihe Na-akpata Ọrịa

Ụmụ anụmanụ, karịsịa nkịta, na-arụ ọrụ dị ka ndị na-akpali akpali mmekọrịta mmadụ na ibe ya. Ịgagharị nkịta n'akụkụ na-eduga n'inwe mkparịta ụka dị mkpirikpi na ndị nwe nkịta ndị ọzọ, ndị ọbịa na ogige, ma ọ bụ ndị agbata obi. Maka ndị nwere nchegbu mmekọrịta, mmekọrịta ndị a nwere obere ihe nwere ike iwulite ntụkwasị obi ma belata mmetụta nke ịnọpụ iche. Nnyocha e bipụtara na akwụkwọ akụkọ Social Science & Medicine chọpụtara na ndị nwe nkịta nwere ike ịkọ na ha maara ndị mmadụ n'akụkụ ha ma nwee mmetụta nke ịbụ ndị obodo.

Ọ bụ ezie na ụmụ anụmanụ anaghị anọchi ọgwụgwọ ọkachamara, ha nwere ike ịbụ ihe bara uru na ọgwụgwọ na ọgwụgwọ.

Ọrụ Ụmụ Anụmanụ Na-arụ n'Idozi Nchegbu

Ọrịa ịda mbà n'obi na-eme ka mmadụ ghara ịna-enwecha obi ụtọ, na-emekwa ka mmadụ ghara ịna-eme ihe ọ bụla ọ chọrọ ime.

Ihe Na-akpali Anyị Ịmekọrịta Ihe n'Ụwa

Ọ bụrụ na mmadụ nwere nkụ, ihe ọ chọrọ ime n'èzí nwere ike ịbụ ihe mbụ ga-eme ka ọ na-enwe ike ịna-emecha emecha. Ọ bụrụ na mmadụ nwere anụmanụ nke na-adabere n'ihe ọ na-eme, ọ ga-eme ka ọ ghara ịnọ n'ihe ndina ya ụbọchị niile ma ọ bụ pụọ n'èzí.

Nkwado Mmetụta nke Na-adịghị Emeli Ikpe

Otu n'ime akụkụ ndị kasị emebi emebi nke ịda mbà n'obi bụ mmetụta nke ịbụ ibu arọ ma ọ bụ nke ịbụ onye a na-ekpe ikpe. Anụ ụlọ na-enye nnabata na-enweghị atụ. Ha anaghị akatọ, kwụsị, ma ọ bụ nye ndụmọdụha na-anọ nso. Nke a na-emepụta ebe nchekwa ebe ndị mmadụ nwere ike igosipụta mmetụta uche (dịka ịkwa ákwá ma ọ bụ ikwu okwu n'olu dara ụda) n'atụghị egwu ịjụ. A zụrụ ọtụtụ anụmanụ ọgwụgwọ iji nye ụdị ntọala mmetụta uche a.

Ịgba Ndị Mmadụ Ume Ịna-eme Ihe Ike

Ọzụzụ anụ ahụ bụ otu n'ime ọgwụgwọ ndị kachasị dị irè maka ịda mbà n'obi. Pets, ọkachasị nkịta, na-agba ndị nwe ha ume ka ha na-arụsi ọrụ ike. Nnyocha 2019 na akwụkwọ akụkọ FLT:0 Scientific Reports chọpụtara na ndị nwe nkịta nwere ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ okpukpu anọ karịa ndị na-abụghị ndị nwe ha iji mezuo ụkpụrụ nduzi mmega ahụ. Ọbụna obere ihe omume dị ka ije ma ọ bụ egwuregwu dị nro nwere ike ịkwalite ọnọdụ uche ma melite ụra, nke a na-agbagha ma na ịda mbà n'obi.

Ọ dị mkpa iburu n'uche na ọ bụ ezie na anụ ụlọ pụrụ ịbụ nkwado dị ike, ha abụghị ọgwụgwọ.

Uru Ndị Dị n'Ịgwọ Ọrịa nke Ọgwụgwọ Ụmụ Anụmanụ Na-enyere

Ọgwụgwọ a na-enyere ụmụ anụmanụ aka (AAT) bụ usoro ọgwụgwọ nke a na-ahụ maka ya, nke na-elekwasị anya n'ihe mgbaru ọsọ nke gụnyere ụmụ anụmanụ a zụrụ azụ dị ka akụkụ nke usoro ọgwụgwọ. A na-eji ya eme ihe n'ụlọ ọgwụ, ụlọ ọgwụ, ụlọ akwụkwọ, na ụlọ ọgwụ ahụike uche. AAT dị iche na ịnwe anụ ụlọ; ọ na-eduzi onye ọkachamara nwere ikikere ma kwekọọ na ebumnuche ọgwụgwọ akọwapụtara.

Ịkwado Mmetụta Mmekọahụ Ka Mma

Mkparịta ụka na anụmanụ ọgwụgwọ nwere ike inyere ndị ọrịa aka ịmụta ịmata na ijikwa mmetụta uche ha. Dịka ọmụmaatụ, nwatakịrị nwere nsogbu iwe nwere ike ime ka ọ nọrọ jụụ mgbe ọ na-akpọrọ nkịta. Ọnụnọ nke anụmanụ ahụ na-enye nzaghachi bio ozugbo: ọ bụrụ na nwatakịrị ahụ na-akpasu iwe, nkịta ahụ nwere ike ịpụ ma ọ bụ gosipụta ihe ịrịba ama nke nrụgide, na-akụziri nwatakịrị ka ọ gbanwee omume ha. AAT egosila na ọ na-ebelata mmegide ma melite njikwa mmegharị na ụmụaka nwere nsogbu omume.

Ịkparịta Ụka na Ịtụkwasị Obi Ka Mma

Ụmụ anụmanụ nwere ike ịrụ ọrụ dị ka àkwà mmiri n'etiti onye na-agwọ ọrịa na onye ahịa. Ndị nwere nsogbu imeghe onwe ha nye onye na-agwọ ọrịa nwere ike inwe ahụ iru ala karị mgbe ha na-agwa ụmụ anụmanụ okwu ma ọ bụ na-egwu egwu. Nke a bụ eziokwu karịsịa maka ụmụaka nwere ọrịa spectrum autism (ASD) na ndị okenye nwere nsogbu nrụgide post-traumatic (PTSD). AAT nwere ike ime ka anya na-ahụ, na-amalite mkparịta ụka, na ihe mgbaàmà na-abụghị okwu. Ọnụnọ nke anụmanụ na-ebelatakwa nchebe, na-enye ohere ka mmekọrịta ọgwụgwọ na-etolite ngwa ngwa.

Ngwa Ndị A Na-etinye n'Ọdịnaya nke Ndị Mmadụ

Ndị agha ochie nwere PTSD so n'òtù ndị kachasị amụta ihe site na AAT. A na-azụ nkịta ọrụ iji rụọ ọrụ ndị akọwapụtara dịka ịkwụsị nrọ ọjọọ, ịmepụta ihe mgbochi n'etiti ìgwè mmadụ, na ịdọ aka ná ntị maka nsogbu nchegbu. N'otu aka ahụ, ndị agadi nọ na ụlọ ọrụ ndị enyere aka na-enwe mbelata na mkpasu iwe na mmụba na mmekọrịta mmadụ na ibe ya mgbe ụmụ anụmanụ na-eleta ọgwụgwọ mgbe niile.

Ihe Ndị A Na-agaghị Emeli na Ihe Ndị A Ga-atụle

AAT adịghị adabara onye ọ bụla. Ọrịa allergies, egwu ụmụ anụmanụ, ma ọ bụ ihe ọdịbendị nwere ike igbochi ojiji ya. Ọzọkwa, a ghaghị ibute ọdịmma nke anụmanụ ọgwụgwọ ụzọarụ ọrụ karịrị nke anụmanụ ọgwụgwọ nwere ike iduga nchekasị na ike ọgwụgwụ. Usoro mmemme dị mkpa na-ahụ na a na-emeso ụmụ anụmanụ n'ụzọ ziri ezi ma nye ha ezumike zuru oke.

Ịhọrọ Ezi Nwoke A Ga-azụ Maka Inwe Ahụ Ike Uche

Ọ bụghị anụmanụ ọ bụla ka ọ dị mma maka mmadụ ọ bụla ma ọ bụ ọnọdụ ọ bụla. Ịhọrọ anụ ụlọ nke kwekọrọ n'otú i si ebi ndụ na mkpa nke ahụ ike uche gị dị oké mkpa iji mee ka uru dị ukwuu ma belata ihe ndị nwere ike ịkpatara gị nchekasị.

  • Nnukwu nkịta nọ n'obere ụlọ nwere ike ịghọ onye na-adịghị ike ma na-ebibi ihe, na-eme ka nchegbu na-abawanye kama ibelata ya. Tụlee gburugburu ebe obibi gị ma n'ime ụlọ ma n'èzí ma họrọ anụ ụlọ nwere ike ịba ụba ebe ahụ.
  • Ọrụ Ọdịdị: Jikọọ mkpa ike nke anụ ụlọ gị na nke gị. Nkịta na-arụsi ọrụ ike dị ka Border Collie ga-achọ ọtụtụ awa nke mmega ahụ kwa ụbọchị, nke nwere ike ịbụ ihe na-akpali akpali ma ọ bụ ibu dị ukwuu ma ọ bụrụ na ị na-alụ ọgụ na obere ike.
  • Ọrịa allergies na ahụike: Ọrịa allergies na-adịkarị ma nwee ike ibute nsogbu anụ ahụ nke na-eme ka nrụgide dịkwuo njọ. Ọrịa hypoallergenic ma ọ bụ anụ ụlọ na-abụghị anụ (azụ, anụ ufe, nnụnụ ụfọdụ) nwere ike ịbụ nhọrọ ka mma.
  • Oge nkwa: Nkịta chọrọ ọtụtụ awa nke nlebara anya kwa ụbọchị, gụnyere ije, igwu egwu, imezi ahụ, na ọzụzụ.
  • Akụrụngwa ego: Nlekọta anụmanụ, nri, ihe ọkụkụ, na mkpuchi anụ ụlọ nwere ike ịba ụba. Emergency mberede ahụike na-atụghị anya ya nwere ike ịbụ isi iyi nke nchegbu ego. Jide n'aka na ị nwere mmefu ego nke nwere ike ịnagide mkpa anụ ụlọ gị na-enweghị ihe kpatara nrụgide ọzọ.

Ọ bụrụ na ị maghị, tụlee ịzụlite anụ ụlọ tupu i mee nkwa iji ya zụọ gị. Ịzụlite anụ ụlọ na-enye gị ohere ịhụ ihe ndị na-eme kwa ụbọchị banyere inwe anụ ụlọ ma hụ otú ọ si emetụta ahụ ike uche gị n'enweghị ihe nkwụsi ike. Ọtụtụ ebe obibi ụmụ anụmanụ nwere usoro ịzụlite anụmanụ nke nwere ike ịbụ ụzọ dị ala iji nwalee ndakọrịta.

Ihe Ndị E Ji Amamihe Kpọrọ Ihe: Oxytocin na Njikọ Mmadụ na Anụmanụ

Otu n'ime ebe ndị kasị akpali akpali nke nnyocha metụtara ọrụ nke oxytocin, a na-akpọkarị hormone ịhụnanya. Mgbe anyị lere anya n'anya nke nkịta anyị ma ọ bụ nwamba anyị, ma mmadụ ma anụmanụ na-enwe mmụba nke oxytocin. Nzaghachi homonụ a na-eme ka mmekọrịta ahụ sie ike ma dị ka njikọ dị n'etiti nne na nwa. Nnyocha ndị na-eji MRI arụ ọrụ (fMRI) egosiwo na otu mpaghara ụbụrụ nke mmekọrịta na ndị hụrụ n'anya na-arụ ọrụ site na mmekọrịta na anụ ụlọ.

Ọzọkwa, omume nke ịkụ anụmanụ nwere ike belata ọbara mgbali na ọnụ ọgụgụ obi, na-eme ka ahụike ahụ dị jụụ. Nke a bụ ihe mere a ji etinye anụ ụlọ n'ime mmemme ahụike n'ebe ọrụ na mmemme mmeri nchekasị nke mahadum.

Ihe Ndị Ga-eme Ka Ụmụaka na Ndị Ntorobịa Nwee Ụmụ anụmanụ

Ụmụaka nwere ike ịnweta uru dị ukwuu maka ahụike uche site na itolite na ụmụ anụmanụ. Njikọ nke ezinụlọ na anụ ụlọ nwere ike ịkụziri mmadụ inwe mmetụta uche, ibu ọrụ, na iwu mmetụta uche. Maka ụmụaka nwere nchegbu ma ọ bụ ọrịa spectrum nke autism, anụ ụlọ nwere ike ịbụ isi iyi nke nkasi obi na akwa mmekọrịta. Nnyocha e bipụtara na Journal of Pediatric Nursing chọpụtara na ụmụaka nwere anụ ụlọ gosipụtara ọkwa nchegbu dị ala ma nwee ùgwù onwe onye ka elu ma e jiri ya tụnyere ndị na-enweghị.

Ndị na-eto eto, bụ́ ndị na-alụkarị ọgụ maka njirimara na nrụgide ndị ọgbọ, nwere ike ịchọta nkasi obi n'ime anụ ụlọ nke na-enye nnabata na-enweghị atụ. Omume dị mfe nke ikwenye na nkịta ma ọ bụ nwamba nwere ike belata mmetụta nke ịnọpụ iche. Otú ọ dị, ndị nne na nna kwesịrị ileba anya na mmekọrịta ma hụ na anụ ụlọ ahụ dabara adaba n'afọ ndụ na ọnọdụ nwa ahụ iji zere mmerụ ahụ ma ọ bụ nrụgide mberede maka anụmanụ ahụ.

Ndụmọdụ Ndị Bara Uru Maka Ịkụnye Pita n'Ọnọdụ Ahụ́ Ike Uche Gị

Ọ bụrụ na i kpebie na anụ ụlọ nwere ike inyere gị aka n'ọrịa uche gị, lee ụfọdụ ụzọ ị ga-esi mee ka gị na ya na-adị ná mma:

  • ]Set a Routine: Jiri nri, ije ije, na oge egwuregwu dị ka ihe nkedo maka ụbọchị gị. Dee usoro iheomume ma rapara na yanke a nwere ike ịlụso ọgba aghara nke ịda mbà n'obi ọgụ.
  • Fletị ahụ na-eme ka ị na-echeta ihe ndị ị na-eme na-eme ka ị na-echeta ihe ndị ị na-eme.
  • Jiri Pita Gị Dị Ka Ụzọ Mkparịta Ụka: Jikọọ na netwọkụ anụ ụlọ ma ọ bụ obodo. Gaa ogige nkịta, ụlọ ahịa anụ ụlọ, ma ọ bụ ọzụzụ ọzụzụ. Jiri Pita gị dị ka onye na-amalite mkparịta ụka, ọbụlagodi ma ọ bụrụ na ọ dị ya ka ọ dị njọ na mbụ.
  • Mara mgbe ị ga-ezu ike: N'ụbọchị ndị ị na-eche na ị ga-enwe nsogbu, ọ dị mma inye anụ ụlọ gị obere mmekọrịtaset nri na mmiri, hapụ ha, wee zuo ike.
  • Ọzụzụ ụlọ ọrụ: Ịkụziri anụ ụlọ gị aghụghọ ma ọ bụ iwu ọhụrụ nwere ike ime ka ị nwekwuo mmetụta nke mmezu ma mee ka mmekọrịta gị sikwuo ike. Ọ na-enyekwa anụmanụ ahụ mmụọ.

Nkwupụta

Mmetụta nke ụmụ anụmanụ na ahụike uche dị ukwuu ma bụrụ nke a kwadoro site na sayensị. Ma site na ibelata cortisol, na-eme ka oxytocin dịkwuo elu, na-enye ọrụ, ma ọ bụ na-enye ndị enyi na-enweghị atụ, ụmụ anụmanụ na-arụ ọrụ dị mkpa na ọnọdụ mmetụta uche nke ọtụtụ nde mmadụ. Ha abụghị ọgwụgwọ dị oke njọ nke ọnọdụ ahụike uche chọrọ ọgwụgwọ ọkachamara, mana ha bụ onye dị ike na njem na-aga n'ihu. Ka nyocha na-aga n'ihu, njikọ dị n'etiti mmadụ na ụmụ anụmanụ na-apụta dị ka ihe dị mkpa, kama dị ka ihe dị mkpa na nke anụ ahụ na nke uche. Maka ndị nwere ike ịgwọ anụmanụ n'ụzọ dị mkpa, ụgwọ ọrụ nwere ike ịgbanwe ndụ.