dog-behavior
Nola kudeatu txakurren portaera-arazoak: gida integrala
Table of Contents
Txakurren portaeraren arazoak ulertzea eta eraginkortasunez kudeatzea da txakurren jabeak jasan ditzakeen erantzukizun garrantzitsuenetako bat. Txakurren portaera arazo bihurtzen denean, giza animalia-lotura areagotu, estresa sortu eta txakurraren segurtasuna arriskuan jarri ere egin dezake. Hala ere, ezagutza egokiarekin eta ikuspegi errukitsuarekin, portaera-arazo gehienak konpondu edo hobetu daitezke. Gida hedatu honek portaera arruntak, haien azpiko arrazoiak eta estrategia frogatuak aztertzen ditu, zientzia praktikoen azken ezagutzatik eta metodo praktikoetatik abiatuta.
Txakurren portaera arrunta
Txakur bakoitza banakoa da, baina arazo batzuen portaerak maiz agertzen dira arrazetan eta atzeko planoan. Gai horiek ezagutzeak aukera ematen die jabeei ereduen garapena sakontzeko. Hona hemen jabeek eta entrenatzaileek jakinarazi dituzten portaera-erronkak.
- Gehiegizko zaunkak, alerta- zaunka normaletik haratago doan ahots iraunkorra, auzokoak asperdura edo estresa adieraz ditzake.
- Jendeari edo beste animalia batzuei eraso egitea, haztea, atxikitzea, birikak egitea edo hozka egitea, eta erasoari beldurra, baliabideen babesa edo lurraldetasuna sarritan errotzen zaio.
- Banaketa-antsieta: 1. - Hozkailu-jokaera, txistua, bake-saka, mastekatzea edo etxeko zorua, txakurra bakarrik geratzen denean.
- Txikle-bolak, altzariak, oinetakoak edo etxeko beste gauza batzuk, sarritan asperdura, hortz-hazkuntza edo antsietatearekin lotuta.
- Jendeari iseka egiten, eta jokabide arrunta, haur edo adinekoentzat arriskutsua izan daitekeena.
- Etxeko lanak, zoruak, zoruak, ura, ura, edo etxe barruan beheratzea, etxekotu ondoren, osasun-arazoa, prestakuntza osatugabea edo antsietatea adieraz dezakeena.
Goiko zerrenda ez da zehatza, baina sei gai hauek entrenatzaileek eta konduktoreek ikusi dituzten kasu gehienak dira. Arazoren bat konpontzeko lehen urratsa da zuzen identifikatzea portaera zehatza eta gertatzen den ingurunea ulertzea.
Portaera-arazoen kausa nagusiak ulertzea
Portaera genetikaren, ikaskuntzaren historia, ingurumena eta osasun fisikoaren konbinazioak beti eragiten du. Erabaki eraginkorrak benetako kausaren sintomatik haratago begiratzea eskatzen du.
Sozializazio egokia falta da
Sozializazioa txakur edo heldu bat garapen-leiho kritiko batean zehar pertsona, animalia, leku eta soinu ugaritara azaltzeko prozesua da (gutxi gorabehera 3-16 aste) gizarteratze faltak beldurran oinarritutako portaerak eragiten ditu gero bizitzan. Txakur bat ez zen haurren aurrean, ez kapeluetako gizonen edo beste txakur batzuen aurrean, edo agresiboki erantzun dezake, edo ihes egiten saiatu. Gizarteratzeak oraindik ere txakur helduetan lagungarria izan daitekeen arren, kontuz ibili behar du animalia ikaragarriei ihes egiteko.
Ariketa fisiko eta mentala falta da
Txakurrak izaki energetikoak dira, eta portaera-arazo asko irteera osasuntsurik ez duen energiatik datoz. Patioan edo apartamentu batean ordu luzez bakarrik geratzen den txakur batek bere aisialdia aurki dezake, sarritan zaunka, zulaketa edo mastekatze suntsitzailearen bidez. Ariketak asko aldatu behar ditu arraza, adin eta izaera indibidualaren arabera. Energia handiko arrazak, hala nola Border Collies, Huskies eta Terriers, eguneroko jarduera esanguratsua eskatzen dute.
Prestakuntza eta komunikazio ez-konsistentea
Txakurrak komunikazio garbi eta iraunkorrean aurrera egiten dute. Familiek ekintza bera egiteko komando desberdinak erabiltzen dituztenean, edo arauak egunean zehar aldatzen direnean, txakurra nahastu egiten da. Nahaste hau antsietate edo nahi ez diren jokabideen gehikuntza gisa ager daiteke. Indartze positiboa, nahi diren jokabideak tratatu, joko edo gorespenekin atzeratzea, urrezko araua da, konfiantza eta argitasuna eraikitzen dituelako. Zigorran oinarritutako metodoak, aldiz, portaerak ezabatzen ditu, eta ez du emozioei aurre egin eta beldurra edo erasoa areagotu dezake.
Medikuntzako eta fisikako faktoreak
Portaera-aldaketak mina edo gaixotasunari zuzenean aurki daitezke. Artritisa, hortz-gaixotasuna, tiroideen desorekak, entzumen-galera edo disfuntzio kognitiboak (gizakien dementziaren antzekoa) txakur bat narritagarria, urduria edo nahasia bihur daiteke. Albaitaritza-azterketa sakon bat lehen urratsa izan behar da beti portaera-arazo berri bat agertzen denean, batez ere txakur zaharren kasuan.
Beldurra eta antsietatea
Beldurra eraso eta ihes-portaera askoren gidari nagusia da. Txakurrak gertakari traumatiko bakar baten (beste txakur batek eraso egin diolako) edo esperientzia negatibo errepikatuen beldur izan daitezke. Antsietate-nahasmenduak, antsietate orokortua, banaketa-astostasuna eta zarata-fobiak (trumak edo su artifizialak bezala) gero eta gehiago ezagutzen dituzte albaitariek, eta portaera-aldaketa, ingurumen-aldaketa eta batzuetan botikak erabil ditzakete. Zure txakurra ez dela "subborn" ulertzen, baizik eta beldurrari erantzuten ari zaiola, ikuspegi errukitsua aukeratzeko ezinbestekoa da.
Portaera kudeatzeko eta aldatzeko oinarri-estrategiak
Gertatzen ari denaren eta zergatikaren ikuspegi argiagoa duzunean, sintomak eta erro-kausa jorratzen dituzten estrategiak inplementatzen has zaitezke. Metodo oinarrigarri hauek arazo-jokaera desberdin asko dituzte.
Indartze positiboaren prestakuntzarekin konprometitua
Errefortzu positiboak zure txakur indibiduala motibatuko duen portaerak saritzen ditu, ez gorroto dituzunak zigortu ordez. Sari bat balio handiko tratatu bat, jostailu gogoko bat edo hitzezko laudorio bat izan daiteke, nahi duzun portaeraren une zehatza (normalean klikatzaile batekin edo "bai" hitzarekin) markatzeko eta gero saria emateko. Ikuspegi horrek portaera indartzen du eta elkarte positiboa eraikitzen du. Saihestu zigor gisa oihuak, leash-ak edo kolpeak; baina portaera horiek aldi baterako jarrerak ezaba ditzakete, hala nola, eraso berriak.
Eman ariketa egokia eta aberastua
Txakur nekatua ongi zaindutako txakur bat da. Txakur gehienek gutxienez 30-60 minutu behar dituzte egunero, baina beste asko behar dute. Ibilaldiek, lasterketek, igeriketak eta erosketak egiteko leku bikainak dira. Mentalki aberastea ere garrantzitsua da: janari-puzzleak, txanputzak, lurrin-lana, trikimailu-prestakuntza eta joko interaktiboak txakur baten adimena nekatzen dute, eta gurpilak gorputza nekatzen dute. Jostailuak jiratzea eta astero erronka berriak sartzeak ez du aspertzea eragozten.
Gizarteratze egokia ezartzea
Gizarteratzea ez da txakur helduek gauza berrien inguruan eroso egoten ikas dezakete, nahiz eta denbora eta pazientzia gehiago behar izan. Printzipioa aurrerakorra da, esposizio positiboa: abiarazleekin hasten da, distantzia edo intentsitatean, txakurra lasai dagoen tokian, eta portaera lasaia eta esposizioa poliki-poliki handitzen du. Adibidez, txakur bat arrotzen beldur bada, laguntza-ekintzak egiten ari zaren bitartean. Saio askotan, laguntzailea hurbiltzen da, beti txakurren atalasearen azpian egoten da beldurraren aurrean. Prozesu horri kontrabaldintza eta desentizazioa esaten zaio, eta oso eraginkorra da antsietate-arazoak direla eta.
Sortu aurreikus daitekeen ingurunea
Txakurrak seguru sentitzen dira zer espero duten jakitean. Eguneroko errutina bat ezarri elikadura, ibilaldiak, jolasak eta atsedena hartzeko. Erabili kudeaketa-tresnak, hala nola ate txikiak, kutxak edo tertereak, zuzenean gainbegiratu ezin dituzun jokabideak saihesteko. Adibidez, txakurrak zapatak mastekatzen baditu, gorde oinetakoak armairu itxi batean, beste portaera bat entrenatu arte. Ingurunea kudeatzeak nahi ez den ohitura errepikaezina saihesten du eta aukera hobeak sortzeko denbora ematen dizu.
Bilatu laguntza profesionala behar denean
Portaera-arazo batzuek, bereziki erasoak, larritasun larriak edo oinarrizko aldaketei erantzun ez dieten kasuek, profesional baten laguntza behar dute. Bilatu animalia-portaeratzaile aplikatua (CAAB) edo txakur-saltzaile profesionala (CPDT-KA) , indarrik gabeko metodo zientifikoetan oinarrituta erabiltzen duena. Zure albaitariak espezialista lokalei gida die eta botika batzuk agindu diezazkieke, portaera aldatzeko behar adina eragoko.
Portaera espezifikoko arazoetarako soluzioen laburpena
Goiko estrategiek oinarri sendo bat osatzen duten bitartean, jokabide-arazo bakoitzak bere ñabardurak ditu. Hona hemen lehen zerrendatutako sei arazo komunen ikuspegi zehatzak.
Gehiegizko barrak
Lehenik, identifikatu katua: zure txakurra zaunka ari da oinezkoei, soinuei, beste zakurrei edo asperdurari buruz?
- Abisua jasotzea ikusmenaren edo soinuen aurrean: Blokeatu leihoetarako sarbide bisuala itsuekin edo film opakoarekin. Zarata zuria edo musika lasaia eskaini. Erakutsi aztarna "tximu" bat zaunka egiteko, "tximu" esanez, eta gero sari gisa. Denboraren poderioz, isiltasunaren iraupena handitu.
- Ez ikusi egin begi-kontaktu gabe, hitzik gabe, ez ukiturik. Zure txakurrak zaunka egiteari uzten dionean, nahiz eta bigarren sari lasai bat jaso, eta beti izango da koherentea, edozein indark portaera indartsuagoa egingo du.
- Asperdura zaunka egiteko: ariketa eta aberastea txakurra bakarrik utzi aurretik. Izoztutako Kong bat kakahuete-gurinez edo jostailu-joko batek nerbio-energia birbideratzen du.
Aggression
Erasoa larria da eta ez zaio inoiz jaramonik egin behar. Segurtasuna da lehen lehentasuna. Erabili kudeaketa (saski-mamioia, txakur-ateak edo txakur-leash bat edukitzea bezala), erro-arrazoiaren inguruan lan egiten duzun bitartean istiluak saihesteko.
- ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇
- Resource guarding: Irakatsi merkataritza balio handiko elementuak erabiliz. Ez zigortu zaintzarik. Jarraitu txakurra zure ingurura desentsifikatzen, jaten edo mastekatzen duzun bitartean. Kasu larrietan, kontsultatu portagailu bat berehala.
- Erasoa: Mugatu sarbide bisuala kale edo patiora. Prestatu komando fidagarri bat, edo "atxiki" agindu bat, txakurra hesietatik edo ateetatik urruntzeko.
Banandu antsieta
Benetako banantze-antsieta ez da prestakuntza falta, izu-erantzuna baizik. Zigorrak edo txakurra bakarrik uzteak egoera larriagotuko du.
- Hasi desentsibatuz irteerako seinaleak: zure txakurra urduri jartzen bada gakoak hartzen dituzunean edo zapatak jartzen dituzunean, egin ekintza horiek askotan, benetan irten gabe.
- Egun osoan independentzia handitzea: ausentzia laburrak (segundoak eta minutuak) praktikatu, alde egin eta lasai itzultzeko.
- Leku segurua eskaini: estalkia duen kutxa edo zarata zuridun gela batek antsietatea murriztu dezake. Ziurtatu zure txakurrak ariketa eta potty break bat egin duela, gehiago falta izan aurretik.
- Laguntza medikoa eta portaera-euskarria: zakur askok, banantze-asperturako, albaitariak agindutako sendagaiak, portaera-aldaketak, ez erabili inoiz kolperik edo ihinzta-leporik egoera honetarako.
Kemen suntsitzailea
Txakur bat bakarrik geratzen denean, murtxikatze suntsikorra gertatzen da, baina jabearen aurrean ere gerta daiteke. Txakurkume normalen hortz-hortzak, asperdura, antsietatea eta jakin-min sinplearen arteko aldea.
- Eman irteera egokiak: 1-ek gomazko, sokako edo nylonezko jostailuak eskaintzen ditu, eta berritasuna mantentzeko biratu. Toaila bustia edo txakurrei hortzak jartzeko Kong betea.
- Eraman ingurunera elementu tentatzaileak (hodiak, lokarriak, umeen jostailuak) eskura ez edukitzeko. Erabili ate txikiak txakurren aurkako eremu batera.
- ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇ ⁇
Jendearen gainean salto egin
Jauzi egitea ongi etorria da, baina birbideratu daiteke.
- Kontuz jauzi egiteko: alde batera utzi, besoak gurutzatu eta begi-kontaktua saihestu. Lau behatzak lurrean daude, lasai laudoriotu eta arreta eskaini.
- Beste portaera bat proposatzen du: "Eseri" sendo bat, eta gero eseri jendea agurtu aurretik. Oparitu behar da norbait hurbiltzen denean esertzea. Praktikan, txakur gehienek jauziaren gainetik eserita aukeratzen dute, modu fidagarrian lortzen dituelako tratuak eta maitasuna.
- Dena da koherentzia: etxeko kide eta bisitari guztiek arau bera jarraitu behar dute. Seinale nahasiek txakurra nahastu eta arazoa luzatu egiten dute.
Etxeko lanketa
Etxeko lurzorua prestakuntza-arazoa, arazo medikoa edo antsietate-adierazpena izan daiteke. Lehenik eta behin, saihestu gernu-infekzioa, giltzurrun-gaixotasuna edo gastrointestinal-arazoa albaitari-bisita batekin.
- Etxeratze osatugabea: ordutegi zorrotzera itzuli, eta goizean atera ezazu txakurra, otorduen ondoren, loaldien ondoren eta egunean bizpahiru orduz. Erabili krisketa istripuak saihesteko. Ordaindu gogor zehaztutako lekuan ezabatzeko.
- Atsekabezko edo nahigabezko urinationagatik: 1 Bedeinkazioak saihestu edo txakurraren gainean loominga egin.
- Portaera markatzeagatik, Neutering-ek marka gutxiagotzen du zakur gizonezkoetan. Lursail garbi eta garbi bat, usain-abiarazleak kentzeko. Zarata zorrotzarekin markatzea eta ibilaldi batera birbideratzea.
Noiz bilatu laguntza profesionala
Portaera-arazo asko jabearen esku egon daitezke, baina egoera batzuek esperientzia eskatzen dute. Laguntza profesionala bilatu beharko zenuke, baldin eta:
- Portaera horrek segurtasun-arriskua dakar (pertsona edo animalien aurkako erasoa, baliabideen babes handia).
- Txakurrak norbaiti edo beste animalia bati kalte egin dio.
- Arazoa ez da hobetu zenbait astetan metodo positiboak etengabe aplikatu ondoren.
- Arazo honek kezka larria dakar, funtzionamendu normala eragozten duena (adibidez, ezin da bakarrik utzi, ekaitzetan izua).
- Estutu, zapuztu edo ez dakizu nola egin.
Portaera ziurtatu batek edo entrenamendurik gabeko entrenatzaile batek portaera aldatzeko plana sor dezake. Kennel Club Amerikarrak, zure inguruan entrenatzaile ospetsu bat bilatzeko orientazioa eskaintzen du. Albaitaritza-eskolek ere portaera-klinikak dituzte, ebidentzian oinarritutako arreta eskaintzen dutenak.
Ondorioa:
Txakurren portaera-arazoek ez dute inolako asmo txarrik, eta ia beti adierazten dute txakurren inguruneko zerbait, osasuna edo historia orekarik ez dagoela. Beren arrazoiak ulertzeko denbora hartuz, sozializazio falta, ariketa eza, arazo medikoak edo beldurra, benetako arazoari aurre egiten dioten esku-hartzeak aukera ditzakezu. Pazientzia, koherentzia eta zure ohiturak egokitzeko borondatea funtsezkoak dira. Eskuineko hurbiltasunarekin, portaera-erronka gehienak eraldatu egin daitezke, zure eta zure artean harreman alaiagoa eta alaiagoa izan dadin. Beti gogoratu zure txakurren forma profesionalaren bila, ez dela zure bizitzarekiko konpromisoa.